banner369

İşçilerden işe girerken alınan senet iş hayatında çok rastlanılan bilgisizce yapılan ilkel bir uygulamadır. Uygulamada teminat senedi olarak bilinen belirli bir meblağı ihtiva ederken, çoğu zaman da tutar kısmı boş bırakılarak imzalattırılmaktadır. Tabiki bu durum insan haklarına aykırıdır. İşçilerin bu tür zorlamalar karşısında işveren karşı tavır koyması gerekiyor. Uygulamada ender rastlanılan bir durumdur. Çünkü pazarlık yapma şansı çok düşük, işsizliğin yüksek olduğu hatta işçilere ait olan işsizlik Fonunun dahi teşvik adı altında işverene sübvansiyon olarak verildiği ülkemizde evine ekmek götürmek isteyen işçiler, çoğunlukla boynu bükük kaldıkları arkasında Devletin gölgesini göremedikleri için çaresizce bu senetleri imzalamak zorunda kalıyorlar. İşçi Kardeşlerimiz; hiç bir şey yapamıyorlarsa da senedin arkasına “Teminat Senedidir” şeklinde bir not düşerlerse bir nebze de olsa da koruma sağlamış olacaklardır.

Senet, hukuken sebebe bağlı bir belgedir. Birinden senet alan kişi, seneti bir alacağına karşılık alması gerekiyor. Emeği ile çalışan işçiden işverenin herhangi bir alacağı olmadığından hatta işçiye yaptığı işe karşılık ödeme yapmak durumunda olan işverenin senet alması yasal değildir. İşveren kendince “işçi makinelerime zarar verir, ya da suistimal yapabilir. Bu yüzden alıyorum dese de “ 4857 Sayılı iş Kanunu Madde 25/II-ı : İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin malı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunan makineleri, tesisatı veya başka eşya ve maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması durumunda işverene işçiyi tazminatsız işten çıkarma hakkı veriyor. Diğer taraftan anlatmış olduğumuz senetlerin işçinin işyrinden ayrılmaması için tehdit şeklinde kullanılması işvereni zor duruma sokacak sonuçlara sebep olabilir. Boş senetlerin işveren tarafından tarih ve miktar yazılarak hileli işlem yapmaları cezai işlem olarak sonuçlanabilir.

Yargıtay içtihatlarına göre, verilen senedin teminat amaçlı ve işverenin isteği üzerine verildiğinin, aslında böyle bir borcun söz konusu olmadığının tanık da dahil olmak üzere tüm delillerle ispatlanması söz konusu. Hatta bu husus, senetlerin ispatlanması konusunda önemli bir istisnadır. Bu yüzden, işçiler eğer işveren senedi icraya koyacak olursa ya da konunun mahkemeye taşınması durumunda, senedin hangi amaçla verildiğini ispatlamak için tanık beyanlarına da başvurabilirler. Diğer taraftan, senette “teminat senedidir” ifadesi bulunmasa dahi, senedin işveren tarafından teminat amacıyla alındığı, yani herhangi bir borçtan kaynaklanmadığı ispatlandığında mahkeme senedin geçersiz olduğuna karar verecektir.Çünkü Hakim,düzenlenme tarihine bakmakta senedin borç ilişkisinden mi kaynaklanıp kaynaklanmadığını sorgulamakta ve tanık dinleme yoluna gitmektedir. İşveren senedin bir borca karşılık olduğunu ispatlamak zorundadır.

Sonuç olarak işveren:

İşçinin imzaladığı senedin bir borç ilişkisinden kaynaklandığını, işveren ispat etmek zorundadır. Senedin tarihi ile borç ilişkisi birbirini tutmalıdır. İşçinin iş arkadaşları ve tanıkları işyerinde senet imzalattırıldığı şekilde açık bir şekilde bahsederlerse bu işçi lehine fayda sağlayacaktır. Boş ya da miktar bölümü yazılı olmayan senet geçerli değildir.

Konu ile ilgili olarak Yargıtay kararını okumanızı tavsiye ediyorum.

Esas No:2017/3895
Karar No:2019/1144
K. Tarihi:
 

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili,davalı şirketin kül halinde devraldığı ... Petrol Tur. Gıda. San ve Tic. Ltd. Şti. firmasında plasiyer işçi olarak çalışırken işine son verildiğini, iş yerine girişte işe giriş ön koşulu olarak kendisinden ve işe giren diğer kişilerden boş senet imzalamalarının istendiğini, davacının da diğer işçiler gibi senedi imzalayarak işe başladığını, işten ayrıldıktan sonra söz konusu senedin kendisine iade edilmediğini,senedin isim ve imza kısmı dışındaki kısımlarının sonradan doldurulmuş olduğunu,senette malen kaydının yazdığını ancak bu hususun da doğru olmadığını iş yerinde işçi olarak çalıştığını ve mal satın almadığını,bu hususta ispat yükünün davalı tarafa geçtiğini,işçi alacakları dolayısıyla açmış olduğu iş davası sonrasında senedin davalı tarafça icraya konulduğunu belirterek borçlu olmadığının tespiti ile takibe dayanak olan senedin iptaline, takip miktarının %40'ından aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili,takibe konu senedin ... Mobilya Gıda İnş. Tic. San. Ltd.Şti.'den davalı ... Akaryakıt Nakliyat Tic. Ltd.Şti.'ye ciro yoluyla geçtiğini,davacının farklı bir şirket,senedi alan şirketin başka bir şirket ve bu şirket ile birleşen şirketin de başka bir şirket olduğunu, davacının iddialarının 3. şahıs olan davalıya karşı ileri sürülemeyecek sebepler olduğunu, şirketlerin birbirlerinden farklı olmaları sebebiyle davalının iyi niyetli alacaklı konumunda bulunduğunu, dava dışı şirkete karşı ileri sürülebilecek olan iddiaların davalı olarak taraflarına karşı ileri sürülemeyeceğini,davacının davalı şirkette hiç çalışmadığını, senedin dava dışı ... Mobilya Gıda İnşaat Ltd. Şti'den alacakları sebebiyle ciro yoluyla davalı şirkete geçtiğini, davacının yemin deliline dayandığı ancak yemin metnini hazırlamadığı bu nedenle davalı şirket yetkililerine yemin teklifinin de usul ve yasaya aykırı olduğunu,davacının işe girişte açık senet alındığı iddiasını yazılı delille ispat etmesi gerektiğini,davacının ... Asliye Ceza Mahkemesinde dava dışı ... Petrol Ltd.Şti.nin müşteki olduğu davada güveni kötüye kullanma suçundan cezalandırıldığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, yapılan yargılama ve toplanan delillere göre,takibe dayanak yapılan bononun alacaklısının ... Petrol Tur. Gıda. San ve Tic. Ltd. Şti. olduğu ve bu şirket tarafından davalı ... Akaryakıt Nakliyat Tic. Ve San. Ltd. Şti' ye ciro yoluyla devredildiği, bononun senedi devralan davalı şirket tarafından icra takibine konulduğu, bononun nitelik olarak sebebe bağlı olmadığı ve davacının da senet altındaki imzayı inkar etmediği, davacının dava dilekçesindeki iddialarının senet metninden anlaşılan iddialar olmadığı, ayrıca davacının bu senetten dolayı borçlu olmadığını geçerli bir delille de kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş,hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Dava,işçi işveren ilişkisinden dolayı teminat amacıyla verildiği iddia edilen senet nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ilişkindir.Dava İş Mahkemesi sıfatıyla açılmasına rağmen mahkemece tensip zaptıyla davanın yazılı yargılama usulüne tabi olduğu gerekçesiyle genel mahkeme sıfatıyla karar verilmiştir.Dava dışı lehtar ... Petrol Tur. Gıda. San ve Tic. Ltd. Şti.'nin, davacı hakkında çalışanı olduğu iddiasıyla hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma nedeniyle yaptığı suç duyurusu nazara alındığında davacı ile dava dışı lehtar arasında işçi-işveren ilişkisi bulunduğu görülmektedir.Bu durumda mahkemece dava dilekçesinde de gösterildiği üzere iş mahkemesi sıfatıyla davaya bakılarak varılacak uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup,bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine, 25/02/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.